Литературная Якутия


 

Сахалыы

…Ханнык да тиэмэҕэ биир сүрүн санаа (идея) баар буолуохтаах; олоххо баартан суруйар буоллаххына, эн маны фотография курдук устума, эн кинини бэйэҥ идеяҕынан сырдатан, уус-уран айымньы күүһүнэн дьүһүннээн көрдөр. Идеятын, caнaaҕын толору суруй, толору тэнит, форманан хааччахтаама, идеяны дьүһүннээбэт форма наадата суох, идеяны көрдөрөөрү форма оҥоһуллар, идеяны тыыннаах дьүһүннүүргэ, бу дьүһүн тас көстөр көстүүгүн биэрэргэ, ол онно эрэ форма суолтата улаатан тахсар. Уус-уран айымньыга идея суолтата форма суолтатын бастыыр, ол эрээри умнума: сыгынньах идея, формата суох идея, уус-уран айымньыны биэрбэт, иккиэн арахсыспат ситимнээхтэр, идеяттан айымньы дьүһүнэ тахсар, идеяттан тахсар дьүһүнэ эмиэ бу идея сүнньүнэн көрөн сөптөөх форма бэриллэр. Айымньы дьыалата — улахан улуу дьыала буолар, онон айар үлэбит, культурабыт үрдээтэҕин ахсын, үрдүк кэрдиискэ тахсан иһиэхтээх. Биһиги төрүт сорукпут – олоххо инники этэрээт буолан иһиэхтээхпит.

Былатыан Ойуунускай.
Уус-уран тыл эдэр үлэһиттэрин бөлөхтөрүн соруктара. –
П. А. Ойуунускай. Айымньылар. 7 том. –
Якутск: Як.кн-ое изд-во. – С.103.

 
Үрүҥ тыыннаах араҥаччы…

Бүгүһүн, Үөһээ Бүлүүгэ поэт Хара Лааҥкы:»Бэйээт кыргыттар күннэрэ илин саҕахтан сарсыарда дэйбиирдэнэн тахсыбыта уонна күлэ-үөрэ уот куйааһынан күлүм гынан күлүбүрүү уматаат, ол саҕахха киирбитэ. Көр, кэрэ диэн оннук кыл түгэнэ эбээт»,- диэн турар. Мин Тааттаттан тардыылаах, Чөркөөхтөн төргүүлээх Елена Филатованы-Сыгыйыгы кытта хоһоонньуттар ватсааптарын нөҥүө эрэ билсэр этибит. Бары таатталар курдук Сыгыйык хоһоонун...

 

«Эйиигин күүтэр саҥа күн,
Саҥа санаа, ыраас ыллык»

Кулун тутар ыйга Ньурба Хаҥалаһын ытык сиригэр сырдык сардаҥа сыдьаайдаах Сата хайатыгар бара сырыттым. Саха сирин араас муннуктарыттан үксэ араа-бараа саастаах эҥин-эгэлгэ дьарыктаах, олорор олоххо туох эрэ ураты дьаныары, дьоҕуру сылыктаан дьиҥ бэйэлэрин булуна сатыыр дьон сүүрбэччэ буолан сырыттыбыт. Биһигини кытта биир айар куттаах дьүөгэм кэриэтэ кэрэчээн киһи Александра Винокурова – Күн Чөмчүүк сылдьыспыта...

 

Владимир Тихонов: «Ийэ тылбыт – илгэлээх олох төрдө»

Сахалыы сайдам тылынан саҥарар биир дойдулаахтарбыт!
Эһигини төрөөбүт тыл, сурук-бичик күнүнэн истиҥник эҕэрдэлиибин! Ийэ тыл – олоҕу тутар сүдү күүс, өбүгэ муудараһын, духуобунай баайын иҥэринэ сылдьар ураты эйгэ.
Саха итэҕэлэ, олоҕу анаарыыта – тылыгар баар: тылынан айылҕаттан күүс-уох көрдөһөр, тылынан хомолтотун, биитэр үрдүк үөрүүтүн үллэстэр, алгыс ураты күүһүнэн көмүскэл, харысхал оҥостор...

 

«Босхо диэн суох» уонна Интэриниэт куйаарыгар оҕону аахтарар САНАА ончу сыыһа!

Улуу убайбыт Анемподист Иванович Софронов-Алампа бэйэтин кэмигэр сөпкө да этэн турардаах: «Туохха да тойон — норуот, норуот! Норуоттан тутуһуҥ, норуокка туһалааҥ!». Оттон билигин?
Оҕо бэчээтин эйгэтигэр үктэнэн киирбитим эһиил 20-с сылын туолар. Билигин «Чуораанчык» уонна «Колокольчик+» оҕо сурунаалларын эрэдээксийэтигэр үлэлиибин...

 

«Чолбон» сурунаал литературнай куонкуруһун кыайыылаахтара билиннилэр

Сэтинньи 18 күнүгэр Бырабыыталыстыба 2-с нүөмэрдээх дьиэтин саалыгар «Чолбон» сурунаал 90 сылын көрсө «Сахабэчээт» автономнай тэрилтэ (генеральнай дириэктэр Филипп Пестряков) уонна «Саха сирин суруйааччылара» ассоциация (бэрэссэдээтэл Олег Сидоров) тэрийэн ыыппыт дьоҕус сэһэҥҥэ уонна бөдөҥ поэтическэй айымньыга аналлаах сабыылаах куонкуруһун кыайыылаахтара үөрүүлээх быһыыга-майгыга наҕараадаларын туттулар...

 

Кыһыл көмүс ыллык тыргыллыа, аартык арыллыа турдаҕа

Саха биллиилээх суруйааччыта, бэйиэтэ, литературнай критигэ Павел Николаевич Харитонов – Ойуку 75 сааһын Дьокуускай куоракка П.А.Ойуунускай аатынан академическай драмтеатрга ылар туһунан сурах-садьык от ыйын ортотуттан биһиги улууспутун, Саха сирин тилийэ сүүрбүтэ.
Сэтинньи 16 күнүгэр 2016 сылга киэһэ 18 чаастан бу ааттаммыт уораҕайга баппат киһи муһунна. Ити аата суруйааччыны дьон-сэргэ...

 

«Сэргэлээх уоттара» историятыттан. 3 чааһа

1940–50 сс. Институкка саха литературатын Н. Заболоцкай, кини кэнниттэн Семен Данилов үөрэппиттэрэ. Семен Данилов айар түмсүүнү тэрийбитэ.
Поэт Моисей Ефимов “Сэргэлээх уоттара” түмсүү туһунан маннык суруйбут: “1948 сыллаахха күһүн Якутскайдааҕы пединститут иһинэн институт преподавателэ, поэт Семен Данилов салайааччылаах литературнай куруһуок тэриллибитэ”. Куруһуокка Т. Сметанин, М. Ефимов...

 

«Сэргэлээх уоттара» историятыттан. 2 чааһа

1923–1925 сс. Дьокуускайдааҕы учуутал техникумугар «Сайдыы» диэн ааттаах айар куруһуок тэриллэн үлэлээбитэ. Эллэй, Абаҕыыныскай, Амма Аччыгыйа, Суорун Омоллоон, Н. Заболоцкай, С. Ефремов ити куруһуоктан айар үлэлэрин саҕалаабыттара.
1925-27 сс. куорат үрдүнэн икки куруһуок үлэлээбитэ: “Саха Омук” общество иһинэн айар ыччат түмсүүтэ уонна “Кыһыл Сулус” диэн түмсүү...

 

«Сэргэлээх уоттара» историятыттан. 1 чааһа

1923–1925 сс. Дьокуускайдааҕы учуутал техникумугар «Сайдыы» диэн ааттаах айар куруһуок тэриллэн үлэлээбитэ. Эллэй, Абаҕыыныскай, Амма Аччыгыйа, Суорун Омоллоон, Н. Заболоцкай, С. Ефремов ити куруһуоктан айар үлэлэрин саҕалаабыттара.
1925-27 сс. куорат үрдүнэн икки куруһуок үлэлээбитэ: “Саха Омук” общество иһинэн айар ыччат түмсүүтэ уонна “Кыһыл Сулус” диэн түмсүү...