Литературная Якутия


 

Сахалыы

…Ханнык да тиэмэҕэ биир сүрүн санаа (идея) баар буолуохтаах; олоххо баартан суруйар буоллаххына, эн маны фотография курдук устума, эн кинини бэйэҥ идеяҕынан сырдатан, уус-уран айымньы күүһүнэн дьүһүннээн көрдөр. Идеятын, caнaaҕын толору суруй, толору тэнит, форманан хааччахтаама, идеяны дьүһүннээбэт форма наадата суох, идеяны көрдөрөөрү форма оҥоһуллар, идеяны тыыннаах дьүһүннүүргэ, бу дьүһүн тас көстөр көстүүгүн биэрэргэ, ол онно эрэ форма суолтата улаатан тахсар. Уус-уран айымньыга идея суолтата форма суолтатын бастыыр, ол эрээри умнума: сыгынньах идея, формата суох идея, уус-уран айымньыны биэрбэт, иккиэн арахсыспат ситимнээхтэр, идеяттан айымньы дьүһүнэ тахсар, идеяттан тахсар дьүһүнэ эмиэ бу идея сүнньүнэн көрөн сөптөөх форма бэриллэр. Айымньы дьыалата — улахан улуу дьыала буолар, онон айар үлэбит, культурабыт үрдээтэҕин ахсын, үрдүк кэрдиискэ тахсан иһиэхтээх. Биһиги төрүт сорукпут – олоххо инники этэрээт буолан иһиэхтээхпит.

Былатыан Ойуунускай.
Уус-уран тыл эдэр үлэһиттэрин бөлөхтөрүн соруктара. –
П. А. Ойуунускай. Айымньылар. 7 том. –
Якутск: Як.кн-ое изд-во. – С.103.

 
Мээндиги нэһилиэгин кытта суруйааччылар ситимнэрэ бөҕөргүүр

Амма эбэ күн сырдык күлүмүгэр суһумнуу устарыттан, уҥуор долгулдьуйа хамсыыр ходуһа бааһыналарыттан, харах ыларын тухары тайыыр күөх хайалары көрөртөн, ама, ханнык киһи сүрэҕэ үөрүө, санаата көтөҕүллүө суоҕай?! Бу мээндигилэр биир киэн туттар кэрэ, бэлиэ сирдэрэ – Кыыс Амма кытылын үрдүгэр турар тиит мас тулалаах арыы саһыл тыаҕа баар “Харысхал” сынньалаҥ паарката буолар. Чахчы даҕаны Аар айылҕа айарга-тутарга...

 

Егор Неймохов «Хапсыhыы» сэhэнэ иккиhин таҕыста

Народнай суруйааччы Егор Неймохов быйыл саас төрөөбүтэ 70 сылын туолла. Хамсык ыарыы өрө турбатаҕа буоллар, кини бу бэлиэ үбүлүөйүн суруйааччылар, суруйааччы айар үлэтигэр сүгүрүйээччилэр, төрөөбүт-үөскээбит дойдутун Мэҥэ Алдан дьоно-сэргэтэ үөрүүлээхтик бэлиэтиэ этилэр. Cуруйааччы доҕоро, учуонай, фольклорист Василий Илларионов суруйааччы саҥа кинигэтин туһунан бу курдук кэпсиир: — Харантыын буолуон иннинэ...

 

Фронтовик-суруйааччылар галереялара арылынна

Бэс ыйын 22-гэр, дойду үрдүнэн биллэриллибит Кутурҕан күнүгэр, Саха сирин Суруйааччыларын сойууһа фронтовик-суруйааччылар мэтириэттэрин галереятын арыйда. Ярославскай уулуссатыгар турар Суруйааччылар сойуустарын дьиэтин 3-с этээһигэр галереяны үөрүүлээх арыйыыга бырабылыанньа чилиэннэрэ уонна фронтовик-суруйааччылар оҕолоро, сиэннэрэ бары харыстанар ньымалары туттан, кыттыыны ыллылар, кыһыл лиэнтэни...

 

«Василий Теркин» айбыт аҕата — Саха сиригэр

1953 сыллаахха от ыйын 30 күнүттэн атырдьах ыйын 4 күнүгэр диэри Саха сирин суруйааччыларын үһүс сийиэһэ буолбута. Саха сирин салалтатын уонна суруйааччыларын сойууһун ыҥырыыларынан биллиилээх бэйиэт Александр Твардовскай кэлэн кыттыыны ылбыта. Кинини кытта ССРС Суруйааччыларын сойууһун Бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ Даниил Романенко уонна Украина бэйиэтэ Петр Дорошко кэлэ сылдьыбыттара...

 

Аммаҕа «Күн аайы суолдьута» Сэмэн-Сүргэн кинигэтин онлайн эрэсиимҥэ сүрэхтээтилэр

Амма улууһугар Бүтүн Арассыыйатааҕы библиотека күнүнэн улуустааҕы кииннэммит В.М.Новиков – Күннүк Уурастыырап аатынан библиотека үгүс тэрээһиннэри ыытта. Онтон биир түгэнинэн РФ суруналыыстарын Союһун чилиэнэ, СӨ бастакы Президенэ М.Е.Николаев фондатын «Наукаҕа уонна духуобунаска үтүөлэрин иһин» мэтээл хаһаайына, СӨ суруйааччыларын союһун чилиэнэ, Амма улууһун Амма, Мэҥэ Хаҥалас улууһун...

 

«Хаалыаҕа эhиэхэ кэрэҕэ тардыhыым, айыылыын сибээhим, мин санаам ырааhа»

Бу күннэргэ “Бичик” кинигэ кыһатыгар биһиги редакциябытыгар 1984 сылтан айымньылаахтык үлэлээбит аҕа коллегабыт, талааннаах суруналыыс, ураты буочардаах поэт Семен Иванович Слепцов-Сүргэн олоҕун, айар үлэтин кэпсиир “Күн Айыы суолдьута” кинигэ бэчээттэнэн таҕыста. Кинигэни “Амма олоҕо” хаһыат эппиэттиир сэкирэтээрэ, Семен Иванович Слепцов үөрэнээччитэ Вера Васильевна Иванова оҥордо. Ахтыылары тыыл...

 

Эдэр суруйааччылар сүбэ мунньахтарыгар болдьох уhаата

Быйылгы Эдэр суруйааччылар XXII өрөспүүбүлүкэтээҕи сүбэ мунньахтарыгар суруттарыы көхтөөхтүк бара турар. Манна 18-40 саастаах Саха Өрөспүүбүлүкэтин бары олохтоохторо кыттар кыахтаахтар. Билиҥҥи туругунан 50-чаны арыый кыайбат үлэ киирдэ. Санатар буоллахха, Саха сирин айар-суруйар ыччатын түмэр анаммыт үгэскэ кубулуйбут тэрээһин Дьокуускай куоракка 2020 сыл муус устар 1-2 күннэригэр буолуоҕа. Балаһыанньа...

 

Бэйэ дьыалата

90-с сыллартан биһиги олохпутугар ырыынак, чааһынай тэрилтэ, бизнес, предприниматель диэн өйдөбүллэр киирэн барбыттара. Ол иннинэ сэбиэскэй тутул өссө эстэ илигинэ фарсовщиктар диэн бааллара. Кистээн, саһан бытархай маллары атыылыыр. Оччолорго биһиги студенныы сырыттахпытына джинсы, футболка, кроссовка, дипломат диэн илиигэ тутуллар кыракый чымадаан курдук суумка наһаа кырыымчык этилэр. Ону кистээн атыылыыр...

 

Куорсуннаах айар киэhэтэ

Ахсынньы 20 күнүгэр П.А. Ойуунускай аатынан Литература музейыгар киэҥ ааҕааччыга биллэр-көстөр суруйааччы, П.А. Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата Елена Слепцова-Куорсуннаах айар киэһэтэ бэрт истиҥник буолан ааста. Тымныы күнү аахсыбакка саха литературатын таптааччылар кэлэн суруйааччы үөрүүтүн үллэһиннилэр. Айар дьоро киэһэни литература музейын научнай үлэҕэ салаа...

 

В. Н. Протодьяконов: «Омук күүһэ – өйүгэр, өйүн күүһэ тылыгар»

Быйыл Хотугулуу-Илиҥҥи норуоттар тылларын уонна култуураларын үнүстүүтүгэр биллэр литературовед, кириитик, методист-учуутал, П. А. Ойуунускай аатынан государственнай бэриэмийэ лауреата, саха литературатын кафедратын доцена Василий Никитич Протодьяконов төрөөбүтэ 85 сылын бэлиэтээтилэр. Омугун туһугар турууласпыт чинчийээччи бэйэтин кэнниттэн дириҥ билиилээх ыччаты, учуонайдар көлүөнэлэрин, тылларыгар...