Литературная Якутия


 

Сахалыы

…Ханнык да тиэмэҕэ биир сүрүн санаа (идея) баар буолуохтаах; олоххо баартан суруйар буоллаххына, эн маны фотография курдук устума, эн кинини бэйэҥ идеяҕынан сырдатан, уус-уран айымньы күүһүнэн дьүһүннээн көрдөр. Идеятын, caнaaҕын толору суруй, толору тэнит, форманан хааччахтаама, идеяны дьүһүннээбэт форма наадата суох, идеяны көрдөрөөрү форма оҥоһуллар, идеяны тыыннаах дьүһүннүүргэ, бу дьүһүн тас көстөр көстүүгүн биэрэргэ, ол онно эрэ форма суолтата улаатан тахсар. Уус-уран айымньыга идея суолтата форма суолтатын бастыыр, ол эрээри умнума: сыгынньах идея, формата суох идея, уус-уран айымньыны биэрбэт, иккиэн арахсыспат ситимнээхтэр, идеяттан айымньы дьүһүнэ тахсар, идеяттан тахсар дьүһүнэ эмиэ бу идея сүнньүнэн көрөн сөптөөх форма бэриллэр. Айымньы дьыалата — улахан улуу дьыала буолар, онон айар үлэбит, культурабыт үрдээтэҕин ахсын, үрдүк кэрдиискэ тахсан иһиэхтээх. Биһиги төрүт сорукпут – олоххо инники этэрээт буолан иһиэхтээхпит.

Былатыан Ойуунускай.
Уус-уран тыл эдэр үлэһиттэрин бөлөхтөрүн соруктара. –
П. А. Ойуунускай. Айымньылар. 7 том. –
Якутск: Як.кн-ое изд-во. – С.103.

 
«Сунтаарга ньургуһун тылынна»

Сахабыт сиригэр көмүс күһүн сатыылаан турдаҕына, балаҕан ыйын 1-2 күннэригэр Сунтаар улууһугар саха норуодунай бэйиэтэ Леонид Попов аатынан «Сунтаар миигин ыҥырар-2022» улуустааҕы «Ньургуһун» түмсүү тэриллибитэ 50 сылыгар аналлаах VI ырыа-хоһоон түһүлгэтэ түстэннэ. Төһө да ардахтаах, силбиктээх күннэр турдаллар, дьон-сэргэ Сергей Зверев-Кыыл Уолун аатынан улуустааҕы норуот айымньытын дьиэтигэр тоҕуоруста...

 

«Сэргэй Баһылайап көмүс күһүнэ»

Саха АССР төрүттэммитэ 100 сыллаах үбүлүөйүн чэрчитинэн уус алданнарга сэргэх тэрээһин буолла. Сүгүрүйэр сүдү убайбыт, киэн туттар биир дойдулаахпыт, саха биллиилээх бэйиэтэ, П.А.Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата Сергей Степанович Васильев-Борогонскай төрөөбүтэ 115 сылын көрсө «Сэргэй Баһылайап көмүс күһүнэ» тэрээһиннэри саҕалыыр түһүмэхтэртэн Кыһыл Кырдал (Суотту) сиригэр. С.С.Васильев...

 

Арассыыйа биир биллэр-көстөр суруйааччыта — Николай Лугинов

Атырдьах ыйын 14 күнүгэр СӨ норуодунай суруйааччыта, ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, РФ Суруйааччыларын сойууһун хос бэрэссэдээтэлэ (2003 с.), СӨ ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ, РФ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Түүр аан дойдутааҕы академиятын дьиҥнээх чилиэнэ, СӨ Духуобунаһын академиятын вице-бэрэсидьиэнэ (1996) Николай Лугинов төрөөбүт күнэ. Филология наукатын доктора, литературовед, кириитик, Арассыыйа...

 

«Эн талааҥҥар сүгүрүйэн…»

Бэйиэт, прозаик, Арассыыйа Суруналыыстарын, СӨ Суруйааччыларын сойуустарын чилиэнэ Валерий Васильевич Васильев-Муттуххай Бороҥ сырдык кэриэһигэр кэтэхтэн ыытыллыбыт «Эн талааҥҥар сүгүрүйэн…» уус-уран куонкурус түмүгэ таһаарыллар үөрүүлээх түгэнэ от ыйын 10 күнүгэр буолан ааста. Бу күн, кырдьыга да, Муттуххай Бороҥ талааныгар сүгүрүйээччилэр, өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллар литература тэрээһиннэригэр куруук...

 

Ийэ тыл сылын туруорсабыт

Кэлиҥҥи кэмҥэ үгүс киһи саха тылын туһунан санаатын киэҥник этэр буолла. Оскуола сахалыы буолуохтааҕа да, хайдах үөрэтиллиэхтээҕэ да,иһиллэр буолла. Онон быраактык-учууталлар санааларын этэргэ, тиэрдэргэ соруннубут. Дойду үрдүнэн буолар уларыйыыларга (сокуон буоллун, ыстандаарт буоллун, нуорма буоллун) Сахабыт Сирин иһигэр үөрэтиллэн кэлбит предметтэрбит хаарыйтарар түгэннэрэ үгүс этэ. Ылан көрүөҕүҥ, 2004...

 

Бүгүн суруйааччы Арчылан 60 сааһын туолла

Афанасий Гаврильевич Гуринов-Арчылан — бэйиэт, прозаик, литература кириитигэ, публицист, тылбаасчыт, Арассыыйа Суруналыыстарын, СӨ Суруйааччыларын сойуустарын чилиэнэ, «Күрүлгэн» сурунаал эрэдээктэрэ. Афанасий Гуринов Сунтаар улууһун Тойбохой орто оскуолатын, М.К.Аммосов аатынан Саха судаарыстыбаннай университетын бүтэрбитэ. Университекка «түүр тыллара» идэҕэ аспирантураҕа үөрэммитэ...

 

Бөтүүнүскэй хоһооно отчуттары ходуһаҕа ыҥырар

Суруйааччы, суруналыыс Иван Никитич Корякин-Уйбаан Бөтүүнүскэй Амма улууһун Бөтүҥ сэлиэнньэтигэр олорор. Сүүрбэттэн тахса кинигэ, отучча ырыа ааптара Бөтүүнүскэй араас кэмнэргэ суруйбут хоһооннорун ылан көрдөххө, саха киһитин олоҕор-дьаһаҕар, күннээҕи түбүгэр, сыл араас кэмигэр тоҕоостоох хоһооннору тута булаҕын. Ол эбэтэр, кини хоһоонноро эдэр да, эмэн да ааҕааччыга хайдахтаах да кэмҥэ хас биирдии күн суолтатын, күндүтүн...

 

Иван Мигалкин — «Махталым бэлиэтигэр»

Быйыл саха норуодунай бэйиэтэ Иван Васильевич Мигалкин хас да кинигэтэ күн сирин көрөн, ааҕааччыларыгар күндү бэлэҕи оҥордо. “Дани-Алмас” хампаанньаҕа бэчээттэппит “Сүгүрүйэр, махтанар суруйааччым” диэн кинигэтэ тус олоҕор уонна айар үлэтигэр үтүө сабыдыалы оҥорбут саха биллиилээх суруйаач­чыта Николай Алексеевич Габышев олоҕор уонна айар үлэтигэр анаммыт. Ааптар Николай Алексеевич истиҥ доҕор, кыһамньылаах...

 

Саха сирэ уонна Татарстан: литературалар алтыһыылара

Дьокуускай куоракка Татарстан Өрөспүүбүлүкэтин күннэрэ буола тураллар. Бэҕэһээ Саха сирин суруйааччыларын сойууһа уонна Татарстан суруйааччылара уус-уран тылбаас боппуруостарыгар “төгүрүк остуол” ыыттылар. “Төгүрүк остуолга” Татарстан Өрөспүүбүлүкэтин култууратын миниистирин солбуйааччы Дамир Натфуллин кытынна. “Татарстантан араас эйгэлэринэн барыта 370 киһи кэлбититтэн суруйааччылар дэлэгээссийэлэрэ...

 

Саха уонна татаар литератураларын доҕордоһуутун кэрэһитэ - антологиялар сүрэхтэннилэр

Саха уонна татаар суруйааччыларын кытары доҕордоһуу сыһыаны мэктиэлиир икки антология сүрэхтэниитэ Саха национальнай библиотекатын историческай саалатыгар буолан ааста. Санатан эттэххэ, былырыын Татарстаҥҥа ыытыллыбыт Саха сирин күннэригэр Саха сирин суруйааччылара Казань куоракка баран ыалдьыттаан доҕордуу сыһыаны олохтоон кэлбиттэрэ. Быйыл икки доҕордуу норуоттар сыһыаннарын бигэргэтэр Саха...