Литературная Якутия


 

Сахалыы

…Ханнык да тиэмэҕэ биир сүрүн санаа (идея) баар буолуохтаах; олоххо баартан суруйар буоллаххына, эн маны фотография курдук устума, эн кинини бэйэҥ идеяҕынан сырдатан, уус-уран айымньы күүһүнэн дьүһүннээн көрдөр. Идеятын, caнaaҕын толору суруй, толору тэнит, форманан хааччахтаама, идеяны дьүһүннээбэт форма наадата суох, идеяны көрдөрөөрү форма оҥоһуллар, идеяны тыыннаах дьүһүннүүргэ, бу дьүһүн тас көстөр көстүүгүн биэрэргэ, ол онно эрэ форма суолтата улаатан тахсар. Уус-уран айымньыга идея суолтата форма суолтатын бастыыр, ол эрээри умнума: сыгынньах идея, формата суох идея, уус-уран айымньыны биэрбэт, иккиэн арахсыспат ситимнээхтэр, идеяттан айымньы дьүһүнэ тахсар, идеяттан тахсар дьүһүнэ эмиэ бу идея сүнньүнэн көрөн сөптөөх форма бэриллэр. Айымньы дьыалата — улахан улуу дьыала буолар, онон айар үлэбит, культурабыт үрдээтэҕин ахсын, үрдүк кэрдиискэ тахсан иһиэхтээх. Биһиги төрүт сорукпут – олоххо инники этэрээт буолан иһиэхтээхпит.

Былатыан Ойуунускай.
Уус-уран тыл эдэр үлэһиттэрин бөлөхтөрүн соруктара. –
П. А. Ойуунускай. Айымньылар. 7 том. –
Якутск: Як.кн-ое изд-во. – С.103.

 
Бүгүн суруйааччы Степан Ефремов төрөөбүт күнэ

Бүгүн, тохсунньу 6 күнүгэр, Саха АССР үтүөлээх учуутала, САССР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ, драматург, ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Степан Ефремов төрөөбүт күнэ. Степан Павлович 1905 сыллаахха Арҕаа Хаҥалас улууһун III Малдьаҕар нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Айар үлэнэн гражданскай сэрии сылларыттан дьарыктаммыта. Суруйааччы Күндэ салайар «Сайдыы» литература куруһуогун, П.Ойуунускай, А.Бояров уонна А.Иванов...

 

Надежда Ильина – Н.Д. Неустроев аатынан бириэмийэ лауреата

Быйыл иккис төгүлүн саха литературатын төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ Николай Денисович Неустроев аатынан ыччат литератураҕа бириэмийэтин лауреата ааттанна. Лауреатынан драмалыы айымньыларын иһин драматург, поэт, очеркист Надежда Ильина буолла. Тэрийэр кэмитиэт иһитиннэрэринэн, кыайыылаахха бириэмийэни ахсынньы 28 күнүгэр П.А. Ойуунускай аатынан Литература судаарыстыбаннай музейыгар Россия...

 

Баары – баарынан, суоҕу – суоҕунан

Бу күһүн Альберт Семенович Егоров-Альберт Бүлүүйүскэй саха билиҥҥи кэминээҕи поэзиятын биир чаҕылхай көстүүтэ буолбут литэрэтииринэй нэһилиэстибэтин саҥа кырыыта – күннүгэ, суругунан алтыһыыта, эрдэтээҥҥи хоһоонноро, кэпсээннэрэ уонна биир дойдулаахтарын ахтыылара күн сирин көрдүлэр. Биир бэйэм бастакы билсиһэр ааҕыым кэнниттэн саха литэрэтиирэни таптааччыларыгар, саха норуотугар бүттүүнүгэр үйэлээх күндү...

 

Суруйааччы Огдолуун сарсыардааҥҥы чэйдэ иһиэҕиҥ

«Айар» кинигэ кыһата ахсынньы 8 күнүгэр сарсыарда 10 чааска «Тото-хана» эрэстэрээҥҥэ «Суруйааччыны кытары сарсыардааҥы аһылык» үгэс буолбут тэрээһинигэр ыҥырар. Бу күн суруналыыс, суруйааччы Евдокия Иринцеева-Огдо айар үлэтин, чуолаан «Ыйдаҥа түүн» кинигэтин тула кэпсэтии буолуоҕа. Кэлбит дьон ааптар маннык айымньыны суруйарыгар туох төрүөт буолбутун, сүрүн дьоруой уобараһа кимтэн ылыллыбытын...

 

Сайа Махтал киэһэтэ

Бэҕэһээ норуот суруйааччыта Наталья Михалева-Сайа «Саха сирин норуодунай суруйааччыта» ааты иҥэрбиттэригэр тэрийбит Махтал киэһэтинэн ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин! Чахчыта да буолуохтаах киһи буолла, ылыахтаах киһи ылла. Мин көрүүбэр, билиҥҥи саха литературатыгар айар талаанынан саамай инники кирбиигэ сылдьар бэйиэт, суруйааччы, ити аата да суох норуот тапталлаах бэйиэтэ. «Сайа бэҕэһээҥҥи Махталын киэһэтин...

 

Сэмэн Силэпсиэп дьиэ кэргэн дьиҥнээх аҕа баһылыга, хаһаайын этэ

Бүгүн Арассыыйа суруйааччыларын сойууһун, СӨ суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, «СӨ бэчээтин туйгуна», «СӨ култууратын туйгуна», «СӨ бэчээккэ үтүөлэрин иһин» бэлиэлэр, СӨ бастакы Бэрэсидьиэнэ М.Е.Николаев фондатын «Наукаҕа уонна духуобунаска үтүөлэрин иһин» мэтээл хаһаайына, Айыы итэҕэлин түсчүтэ, өр сылларга «Амма олоҕо» хаһыакка эппиэттиир сэкирэтээринэн үлэлээбит Амма нэһилиэгин, Мэҥэ Хаҥалас улууһун...

 

Бэйиэт Гаврил Андросов «Северная звезда» куонкурус кыайыылааҕынан таҕыста

“Север” Арассыыйатааҕы литература сурунаала сылын аайы ыытар куонкуруһугар Саха сириттэн бэйиэт Гаврил Андросов кыайыыны ситистэ. Быйыл куонкурус уон иккис төгүлүн ыытылынна. Быйылгы куонкуруска Арассыыйа үгүс эрэгийиэниттэн, тас дойдулартан барыта сүүстэн тахса киһи кыттыбыт. Дьүүллүүр сүбэ үлэлэри үс хайысхаҕа арааран көрдө. Ол курдук, поэзияҕа, прозаҕа, публицистикаҕа үлэлэр туспа сыаналаннылар. Поэзияҕа саха...

 

Мэҥэ хоһоон
(Иосиф Кобяков «Алампа» хоһоонунан)

Ааҕааччы быһыытынан сөбүлээн, күндүтүк санаан, харыстаан ууруна сылдьан ааҕар кинигэлэрим миэхэ син балайда бааллар. Ол иһигэр? биир тарбахха баттанар кинигэбинэн буолар бэйиэт, Арассыыйа Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Иосиф Григорьевич Кобяков “Үс мэҥэ тыл” диэн 2010 сыллаахха “Бичик” кинигэ кыһатыгар бэчээттэнэн тахсыбыт хомуурунньуга. Манна киирбит хоһооннору көннөрү ааҕан, аһаран кэбиспэккин. Киһи кутун-сүрүн...

 

Алампаны көрбүт ытык кырдьаҕас кэпсээбитэ...

Алампаны уонна Дуунньаны көрбүт ытык кырдьаҕас Анна Жиркова былырыын 100 сааһыгар өлбүтэ. Бүгүн суруйааччы төрөөбүтэ 135 сылынан кини ахтыытын бэчээттиибит. ...Алампаны кистииллэригэр халлаан лаппа хараҥа этэ. Ол иһин дьон кыраһыын лаампатынан сырдатыналлара. Көмүүнү аҕам бииргэ төрөөбүт инитэ Иван Жирков, Саха АССР үөрэҕин наркома, салайан ыыппыт курдук өйдүүбүн... Улуу суруйааччыбыт кылгас олоҕо чаҕылхай...

 

«Сибэкки ыһыаҕынан симиэхтэрэ…»

Аатырбыт бастакы поэтесса Варвара Потапова «Үүнэр үйэлэргэ үрүҥ алгыспын» диэн хоһооннорун кинигэтэ тахсыбытын ааҕааччы сыа-сым курдук тутан ылан бүтэрэ оҕустулар. Кырдьык «кэһии» буолан, бэрт күүтүүлээх эбит. В. Потапова поэт быһыытынан бастакы хардыыларын устудьуоннуу сылдьан 60-с сыллар бүтүүлэригэр саҕалаабыта, тутатына бэчээттэнэн барбыта. Эдэркээн кыыс литератураҕа чаҕылхайдык киирбитэ...